Koekompas

Koeien die goed in hun vel zitten worden ouder en zijn minder vaak ziek. Om te meten of koeien goed in hun vel zitten is in samenwerking met dierenartsen en boeren het Koe-Kompas ontwikkeld. Het Koe-Kompas meet hoe het is gesteld met het dierenwelzijn op een boerderij. Aan de hand van een checklist worden onder meer de stal en het voer beoordeeld. Ook wordt er kritisch naar de koe zelf gekeken. Bijvoorbeeld heeft de koe geen wondjes en is haar vacht mooi glanzend. Het resultaat van de checklist is een score op zeven onderdelen. Met deze score heeft de boer aanknopingspunten om het dierenwelzijn verder te optimaliseren.

De dierenarts en veehouder lopen samen over het melkveebedrijf en beoordelen meer dan dertig prestatie-indicatoren. De dierenarts en boer kijken naar de koeien en de stal, maar ook naar het voer en de melkstal. Ze vatten al hun meetpunten samen op een scorelijst. Op basis hiervan wordt jaarlijks het Koe-Kompas opgesteld. Daarnaast formuleren de boer en dierenarts actiepunten waarmee zij aan de slag gaan om ervoor te zorgen dat de koeien op het melkveebedrijf blij blijven.

Een blije koe heeft een mooie glimmende vacht en is lekker relaxed. De ideale dagindeling van een koe ziet er als volgt uit:
  • Liggen en herkauwen: 12-13 uur
  • Eten en herkauwen: 6 uur (in 8-10 maaltijden)
  • Drinken: 5-10 minuten (15-20 liter per minuut)
  • Melken en socialiseren: 5-6 uur

 

Joost de Veer, dierenarts en grondlegger van het Koekompas

De indicatoren uit het Koekompas:

Dierenwelzijn:
Hierbij wordt goed gekeken naar de staat van de koeien. Worden ze goed gevoed, lopen ze goed en hebben ze geen problemen met hun poten of uiers.

Melken:
het melken van de koeien is een zeer belangrijk onderdeel in de keten. Daarom is het ook een apart onderdeel in het Koekompas. Bij het melken wordt gekeken hoe het melklokaal is ingericht en hoe de boer te werk gaat tijdens het melken. Wordt er bijvoorbeeld goed gereinigd en zijn er voldoende preventieve maatregelen om kruisbesmetting bij zieke koeien tegen te gaan.

Huisvesting:
in de winter is het buiten te koud voor de koeien en staan ze liever in de stal. Bij de stal wordt gekeken of er voldoende zachte ligplaatsen en koeborstels zijn en of er voldoende ruimte en licht aanwezig is. Ook kijkt de dierenarts naar het voerhek en of er in de zomer weidegang plaatsvindt.

Jongvee:
Het jongvee bestaat uit kalfjes en pinken en de verzorging van deze jonge dieren is van groot belang binnen het Koekompas. Gezonde kalveren vormen de basis voor een gezonde en duurzame veestapel! Kalfjes zijn na de geboorte heel gevoelig voor diverse ziektes, zoals diarree en longontsteking. Daarom is het belangrijk dat de kalfjes voldoende goed voer en schone, droge hokken hebben.

Werkroutines:
Bij dit punt wordt duidelijk of besmetting met kiemen die voor mens en dier nadelig kunnen zijn aanwezig zijn, dan wel goed beheerst worden.

Dierziektes:
binnen dit thema wordt er geïnventariseerd welke dierziektes voorkomen op een boerenbedrijf en wat de oorzaak hiervan is. Er wordt hierbij ook sterk gekeken naar de andere onderdelen van het Koekompas om te zien of deze van invloed zijn op het ziektebeeld. Samen met de veehouder wordt ook gekeken naar het antibiotica gebruik. De hoeveelheid en keuze voor antibiotica wordt besproken en samen wordt gekeken hoe dit kan worden teruggebracht. De focus ligt binnen het Koekompas vooral op hoe dierziektes kunnen worden voorkomen, zodat het aantal ziektes zullen gaan afnemen.

Voeding en water:
hierbij wordt gekeken of er juist voedsel en, heel belangrijk, goed drinkwater aanwezig is. Zomers eet een koe wel gemiddeld 90 kg gras per dag, maar om een goede kwaliteit melk te kunnen geven, krijgen ze ook extra krachtvoer. Het liefste drinkt een koe 15-20 liter per minuut. Een koe die 40 liter melk geeft, drinkt wel 150 liter per dag. Van nature zijn koeien gewend om te vluchten bij gevaar, waardoor ze zorgen dat ze altijd snel voldoende water drinken. Uiteindelijk maakt dat goed voer en een ruime stal er voor zorgen dat koeien langer mee gaan en dit is de basis voor een duurzamere productie.